Analyse van afzonderlijke zenders van alle ontvangbare HF-signalen

Wat is een analyse van afzonderlijke zenders?

De analyse van afzonderlijke zenders is een specifieke onderzoeksstap binnen een professionele afluisterbeveiliging (TSCM – Technical Surveillance Countermeasures). Het doel is om alle ontvangbare hoogfrequente signalen (HF-signalen) binnen een bepaald gebied afzonderlijk te registreren, te analyseren en te onderzoeken op mogelijke verbanden met afluisterapparatuur.

Terwijl een klassieke RF-analyse eerst een overzicht geeft van de volledige elektromagnetische omgeving, richt de analyse van afzonderlijke zenders zich op het gedetailleerd onderzoeken van individuele signalen en hun gedrag.

Hierdoor kunnen met name actieve zenders worden geïdentificeerd die reageren op akoestische gebeurtenissen, spraak of andere triggers.

Doelgerichte geluidsblootstelling als onderzoeksmethode

Tijdens de betreffende onderzoeksfase worden te controleren ruimtes bewust blootgesteld aan een specifiek geluidssignaal of achtergrondruis.

Waarom is deze maatregel nodig?

Bepaalde afluisterapparatuur zendt niet continu uit. Deze apparaten worden pas actief wanneer er gesproken wordt in de ruimte of wanneer een bepaald geluidsniveau wordt overschreden. Voorbeelden van dergelijke systemen zijn:

• Spraakgestuurde zenders
• Voice Activated Transmitters
• Spraakgestuurde zendbugs

Hoe werkt de activering van verborgen zenders?

Zolang er niemand in de ruimte aanwezig is of er geen gesprekken plaatsvinden, blijven deze apparaten grotendeels inactief. Pas wanneer ze geluid detecteren, beginnen ze met hun “werk” en verzenden ze gesprekken naar buiten. Door de ruimte doelbewust van geluid te voorzien, kunnen dergelijke afluisterapparaten in veel gevallen worden geactiveerd en vervolgens worden gedetecteerd en geanalyseerd.

Het herkennen van spraakgestuurde afluisterapparatuur

Het principe van spraakgestuurde elektronica is uit het dagelijks leven bekend.

Typische voorbeelden zijn:

• dicteerapparaten met spraakactivatie
• spraakassistenten
• smart-home-systemen
• automatische opnameapparatuur

Ook bepaalde afluisterapparaten werken volgens dit principe.

Het voordeel voor de dader is dat de batterij wordt gespaard en dat het risico op ontdekking door permanente zendactiviteit afneemt.

Juist daarom vormt de analyse van afzonderlijke zenders een belangrijke aanvulling op een klassieke RF-analyse.

Vergelijking van ruimtegeluid en radiosignalen

Tijdens de geluidsweergave worden alle ontvangbare signalen bewaakt en geanalyseerd.

Daarbij wordt onderzocht of bepaalde zenders exact reageren op de opgewekte akoestische signalen.

Bijzondere aandacht gaat uit naar:

• veranderingen in zendactiviteit
• plotselinge stijgingen van het signaalniveau
• nieuw verschijnende transmissies
• periodieke uitzendingen
• veranderingen in modulatie

Wanneer een zender gedrag vertoont dat direct samenhangt met de afgespeelde geluidssignalen, kan dit wijzen op een actieve transmissie vanuit de onderzochte ruimte.

De analyse van afzonderlijke zenders maakt daardoor een gerichte koppeling mogelijk tussen individuele radiosignalen en mogelijke signaalbronnen.

Onderzoek van het frequentiespectrum

Voor het onderzoek doorzoekt de TSCM-technicus systematisch het volledige relevante frequentiespectrum.

De meetapparatuur registreert daarbij:

• langegolf
• kortegolf
• VHF
• UHF
• mobiele telefoniefrequenties
• wifi-frequenties
• Bluetooth- en BLE-banden
• andere digitale transmissietechnieken

Het onderzoek verloopt stapsgewijs en maakt de analyse van iedere afzonderlijke ontvangbare zender mogelijk.

Hierdoor kunnen ook signalen worden ontdekt die bij een algemene spectrumanalyse aanvankelijk onopvallend lijken.

Welke apparaten kunnen op deze manier worden opgespoord?

Een analyse van afzonderlijke zenders is met name geschikt voor het opsporen van:

• spraakgestuurde zendbugs
• draadloze microfoons
• GSM-, LTE- en 5G-afluisterapparatuur
• wifi-gebaseerde audio-overdrachtssystemen
• Bluetooth-zenders
• verborgen camera’s met draadloze transmissie
• tijdgestuurde zendapparatuur

De methode is vooral nuttig bij apparaten die slechts tijdelijk actief zijn.

Waarom zijn speciale ontvangers noodzakelijk?

De analyse van afzonderlijke signalen stelt hoge eisen aan de gebruikte meetapparatuur. Professionele breedbandontvangers en spectrum analyzers onderscheiden zich door een zeer hoge ontvangstgevoeligheid, snelle zoekcycli en een nauwkeurige frequentiebepaling.

Daarnaast bieden zij de mogelijkheid tot demodulatie van verschillende signaaltypen en een grondige analyse van zwakke en kortdurende transmissies. Eenvoudige scanners of gangbare bugdetectors beschikken doorgaans niet over de vereiste nauwkeurigheid om een betrouwbare analyse van afzonderlijke zenders uit te voeren.

Grenzen van de analyse van afzonderlijke zenders

Ook deze methode kent beperkingen.

Niet detecteerbaar zijn bijvoorbeeld:

• volledig uitgeschakelde apparaten
• puur passieve opnameapparatuur
• interne voice recorders zonder zendfunctie
• bekabelde afluisterapparatuur

Om die reden wordt de analyse van afzonderlijke zenders altijd gecombineerd met andere onderzoeksmethoden.

Daaronder vallen onder meer:

• HF-drempelwaardedetectie
• NLJD-onderzoek
• visuele inspectie
• thermografie
• netwerkanalyse

Veelgestelde vragen over de analyse van afzonderlijke zenders

Samenvatting

De analyse van afzonderlijke zenders vormt een belangrijk onderdeel van professionele afluisterbeveiliging. Door individuele radiosignalen gericht te onderzoeken en spraakgestuurde zenders te activeren, kunnen afluisterapparaten worden geïdentificeerd die bij een oppervlakkige radiofrequentieanalyse mogelijk onopgemerkt zouden blijven. In combinatie met andere onderzoeksmethoden draagt deze techniek ertoe bij actieve draadloze transmissies betrouwbaar op te sporen en mogelijke risico’s vroegtijdig te herkennen.